این روزها به برکت کلام مقام  معظم رهبری در جمع اساتید دانشگاههای کشور تا حدودی بحث های داغی راجع به "علوم انسانی" در فضای سایبر در حال طرح است ،البته ماجرای اعترافات سعید حجاریان نیز بر اهمیت توجه به این مسئله افزود و تا جایی پیش رفت که بخشی از خطبه های نمازجمعه این هفته به امامت آیت الله کاشانی هم به این موضوع اختصاص یافت.

اما آنچه که درخور توجه است تازه نبودن تاکیدات مقام معظم رهبری در حوزه علوم انسانی است

ولی دلیل آنکه این روزها بیشتر بدان توجه میگردد را می توان از برکات دولت نهم، پیروزی و سرافرازی جهانی میلیونها مردم ایران در انتخابات اخیر و در نتیجه قوت و قدرت تاثیر بیشتر کلام رهبری در افکار عمومی دانست.

اگر در دوران اصلاحات به سبب تحمیل قانون مطبوعات عده ای هنگام قرائت  حکم حکومتی رهبری مبنی بر خروج این قانون از حوزه بررس مجلس،به نشانه اعتراض به حق قانونی رهبری، صحن علنی مجلس را ترک می کنند و پس از مدتی با ترغیب نمودن عده ای دیگر اقدام به استعفا و تحصن می کنند و از آن زمان به بعد را عاشورای ولی امرمان می سازند و چفیه را بر قامت شانه هایشان مشاهده میکنند، و اگر در همان دوران بنا به اعتراض مقام معظم رهبری از عملکرد وزیر فرهنگ و ارشاد آن دوران-مهاجرانی- عده ای از نمایندگان ردای استیضاح ایشان را به تن می کنند و در جواب این نمایندگان، رئیس دولت اصلاحات گستاخانه تهدید به استعفا می کند،و اگر . . . هزاران اگری که تنها به سبب  افق فکری غلط مسئولین آن دوران بود . اما به یاری خداوند و توجه امام عصر باز بنا به سفارش امام خمینی که "پشتیبان ولایت فقیه باشید تا به مملکت شما آسیبی نرسد" طرح و تفکر قدرتمند ولایت فقیه از پس گرد و خاک چهرگان غفلت زده عده ای نشان افتخار و ردای لیاقت خود را چونان همیشه به رخ تمامی بد طینتان کشید.

آری به راستی که وجود آگاهانه چنین شخصیت عظیمی توانست ایران غرق در تلاطمات گوناگون را به خوبی هدایت کند و از ویرانی پایه های عظیم کسب گردیده چندین ساله آن ممانعت کند. آری، حوادث اخیر هم تنها رزمایش برای ملت و مسئولان ایران اسلامی بود تا نقاط ضعف خود را بتواند شناسایی نموده و در جهت آن گام بردارد و بخشی از همین نقاط ضعف ، صعف در علوم انسانی است که مقام معظم رهبری بارها و از سالها پیش لزوم توجه بدان را گوشزد نموده اند :

ما بخصوص در زمينه علوم انسانى، برخلاف آنچه كه انتظار مى‏رفت و توقّع بود، حركت متناسب و خوبى نكرده‏ايم، بلكه مفاهيم گوناگون مربوط به اين علم را - چه در زمينه اقتصاد و چه در زمينه‏هاى جامعه‏شناسى، روان‏شناسى و سياست - به شكل وحى مُنزل از مراكز و خاستگاههاى غربى گرفته‏ايم و به‏صورت فرمولهاى تغيير نكردنى در ذهنمان جا داده‏ايم و بر اساس آن مى‏خواهيم عمل و برنامه خودمان را تنظيم كنيم! گاهى كه اين فرمولها جواب نمى‏دهد و خراب درمى‏آيد، خودمان را ملامت مى‏كنيم كه ما درست به‏كار نگرفته‏ايم؛ در حالى‏كه اين روش، روشِ غلطى است. ما در زمينه علوم انسانى احتياج به تحقيق و نوآورى داريم.(1)

مشكل ما در گذشته هميشه اين بوده كه در زمينه‏هاى مختلف - در همه‏ى زمينه‏هاى علمى - چشم‏بسته و تقليدى نگاه كرديم كه ببينيم غربيها چه ميگويند. درست است كه غربيها حداقل دو قرن، دو قرن و نيم از ما در حركت علمى جلوتر بودند و به مناطق خيلى عجيب و باورنكردنى‏اى هم رسيدند؛ در اين ترديدى نيست. ما هم عقب مانديم؛ با همه‏ى افتخارات گذشته‏مان، به خاطر تنبليها و سوءسياستها؛ در اين ترديدى نيست. اما من قبلاً هم گفته‏ام، ما از شاگردى كردنِ پيش كسى كه بلد است، ننگمان نميآيد؛ ولى ميگوييم نبايد فكر كنيم كه ما هميشه بايد شاگرد بمانيم. معناى اين نگاه تقليدى، اين است: ما هميشه بايد شاگرد بمانيم. نوآورى لازم است. اعتماد به نفسِ شخصى و اعتماد به نفسِ ملى در اساتيد ما، يك ضرورت است. (2)

اما آنچه كه من ميتوانم به عنوان راهنمائى و راهبرد كلى به شما عرض كنم، تلاش و مجاهدت جوانانه و پيگير است. شما كه در دانشگاهيد، فعاليت شما فعاليت دانشگاهى است؛ بايد درس بخوانيد، تحقيق كنيد، به فكر نظريه‏سازى باشيد. الگو گرفتن بى قيد و شرط از نظريه‏پردازهاى غربى و شيوه‏ى ترجمه‏گرائى را غلط و خطرناك بدانيد. ما در زمينه‏ى علوم انسانى احتياج داريم به نظريه‏سازى. بسيارى از حوادث دنيا حتّى در زمينه‏هاى اقتصادى و سياسى و غيره، محكومِ نظرات صاحبنظران در علوم انسانى است؛ در جامعه‏شناسى، در روان‏شناسى، در فلسفه؛ آنها هستند كه شاخصها را مشخص ميكنند. در اين زمينه‏ها ما بايد نظريه‏پردازى‏هاى خودمان را داشته باشيم و بايد كار كنيم؛ بايد تلاش كنيم؛ دانشجو بايد تلاش كند. دانشجو و محيط دانشگاه بايد نگاه كلان به هدفهاى انقلاب داشته باشد؛ دنبال آنها برود.(3)

1- بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار با جمعی از استادان سراسر کشور 8/8/85

2- بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار استادان و اعضای هیئت علمی دانشگاهها 13/7/85

3- بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار استادان و دانشجویان دانشگاههای شیراز 14/2/87

4-از اینکه وبلاگم رو دیر به دیر به روز می کنم از دوستان واقعا پوزش می خوام اما متاسفانه فرصتی برای به روز کردن وبلاگ باقی نمی مونه.

5-این پست ادامه دارد.